امام باقر(ع) مؤسس مدرسه فقه، حدیث و کلام بود

حجت‌الاسلام حمید احمدی رئیس کمیته فرهنگی آموزشی اربعین در گفت‌وگو با خبرنگار گروه فرهنگ و جامعه خبرگزاری علم و فناوری آنا با اشاره به سالروز ولادت امام محمد باقر(ع) و فعالیت‌های علمی و فرهنگی آن امام گفت: امام محمد باقر علیه السلام در دوران استبدادی و ظالمانه مروانیان از سال ۹۵ تا سال ۱۱۴ هجری امامت شیعیان را عهده دار بود.

وی ادامه داد: بعد از نهضت خونین و الهی عاشورا، امام سجاد علیه السلام با استفاده از فرصت‌های ایجاد شده، رغم همه تنگناها جبهه فرهنگی و علمی را گشود تا اندیشه و ارزش‌های مکتب اهل بیت علیهم السلام بسط و تعمیق یابد. امام باقر علیه‌السلام  در ادامه این نهضتی که بعد از عاشورا با جهاد تبیین امام سجاد عليه السلام آغاز شده بود با تلاش و جهاد علمی با تربیت نخبگان به تقویت بنیه‌های معرفتی اندیشه و فرهنگ شیعه پرداخت.

احمدی افزود: شخصیت‌های فرهیخته علمی و اندیشمند از مردان و زنان از ملیت‌های مختلف را از شاگردان و تربیت شدگان آن حضرت نام برده‌اند.

رئیس کمیته فرهنگی آموزشی اربعین اظهار کرد: مرجعیت علمی امام در جامعه اسلامی تا بدانجا بود که جمعی از اندیشمندان از پیروان مذاهب اسلامی او را به دلیل وسعت دانش و علمش می‌ستودند و برای تعلیم به نزدش می‌رفتند. انبوه روایات در زمینه های فقه ، اعتقادات و دیگر علوم اسلامی که از محدثان شیعه و اهل سنت بر جای مانده، گواه مقام و منزلت و تلاش بی وقفه حضرت است.

وی گفت: اوج گیری فعالیت علمی و فرهنگی امام باقر علیه‌السلام به تناسب ضرورتی بود که شیعیان و جامعه بدان نیاز داشتند. چون جامعه پهناور اسلامی آن روز در اوج فرقه گرایی و افراطی‌گرایی و تفریط گرایانی قرار داشت که همه موجودیت اندیشه و هویت اسلامی را تهدید می‌کرد. شیعه در چنین اوضاعی لازم بود هویت فرهنگی خویش را به درستی و دقت تمام عینیت بخشد.

احمدی ادامه داد: از سوی دیگر، هجوم اندیشه‌ها و آرای جدید از مکاتب غیر اسلامی به دلیل بازشدن مرزهای کشورهای بزرگ و صاحب فرهنگ و پیشینه تمدنی و ادیان مختلف -به دلیل فتوحات و ارتباطات گسترده و چه به سبب جاذبه های دینی ، فرهنگی،علمی، اقتصادی و بازرگانی جهان اسلام - امام و همه نخبگان دینی و فرهنگی  را واداشت به ایمن سازی فکری جامعه  و مسلمانان همت بگمارند.

رئیس کمیته فرهنگی آموزشی اربعین افزود: امام با درک این شرایط و ضرورت با ژرف‌اندیشی برای هویت بخشی به شیعیان و دفاع از اندیشه اسلامی در مقابل جریان‌های جدید غیر دینی، التقاطی، الحادی و انحرافی، نهضتی علمی و فرهنگی را بنیان نهاد. پیش نیاز آن ایجاد سرمایه انسانی وارسته و اندیشمندی بود که تأسیس مدرسه فقه و حدیث و کلام را  ضروری ساخت تا در آن اندیشمندان بزرگی تربیت شوند که با تدبیر امام توفیق حاصل شد و شخصیت های بزرگی از اهل فکر و دانش تربیت شدند. از جمله ایشان: زرارة بن اعین ممتازترین شاگرد امام باقر علیه السلام که از برجسته‌ترین متکلمان و محدثان و فقیهان و از رهبران بزرگ دینی در عراق بود و از تدوین کنندگان مکتب حقوقی شیعه به شمار می‌رود. همچنین محمد بن مسلم بن ریاحی الطائفی از معتمدترین و موفق‌ترین شیعیان در عراق و راوی هزاران حدیث از امام است. او در کنار علم حدیث در حقوق و قضا نیز تبحر و دانش فراوان داشت.

وی با برشمردن دیگر شاگردان امام گفت: ابو بصیر لیث ‌بن البختری، فقیه بزرگ، کمیت اسدی شاعر نامدار و برجسته شیعی و ابوحمزه ثمالی از فقیهان و محدثان و عارفان بزرگ شیعه، از جمله تربیت شدگان این مدارس فکری و علمی امام هستند.

احمدی بیان کرد: در کنار این جهاد و تلاش ایجابی، مبارزه و نفی و نقد اندیشه های انحرافی و توجیه‌گر وضیعت ناهنجار و ظالمانه حکومت و فرقه‌ها همانند قدریه و مرجئه و غلات و مهدویت دروغین و عالمان وابسته و متملق همراه با نفی مشروعیت حکومت  پرداخت. مبارزه با افراط و تفریط رویکرد حضرت در عرصه دانش و فرهنگ بود که منجر به شکل گیری نهضت بزرگ فرهنگی و علمی عصر امام صادق علیه‌السلام شد و هویت فرهنگی و حقوقی و اجتماعی  شیعیان به کمال رسید و به صورت روشن از سایر نحله ها و جریان ها و مذاهب و فرق جدا شد.

وی افزود: در کنار این تلاش عظیم، هوشمندانه با اتخاذ تقیه به‌عنوان استراتژی حفظ اقلیت و سپر امنیتی برای شیعیان- با توجه به جریان تندروی که از سوی برخی گروه‌های شیعی در حال شکل‌گیری بود- همراه با دفاع عقلانی از اندیشه و مکتب اهل بیت علیهم السلام به حفظ و بسط فرهنگ و مکتب اهل بیت علیهم السلام پرداخت  و موجب گسترش پهنه جغرافیایی و تعداد شیعیان شد و در این راه موفق گردید نهضتی بزرگ را با تربیت سرمایه انسانی  والا و ارزشمند و اتخاذ راهبرد درست بنا نهد و بسط دهد و با تولید اندیشه و گسترش فرهنگ، در مانایی مکتب اهل بیت علیهم السلام سهم بسزایی و نقش محوری داشته باشد.